علت استفاده از دستگاه بخور چیست؟

لاغر شویم و لاغر بمانیم
۰۳/۱۰/۱۳۹۴
استفاده صحیح ترازو در کاهش وزن
۰۷/۱۰/۱۳۹۴

علت استفاده از دستگاه بخور چیست؟

در فصل زمستان با شیوع سرماخوردگی و احتقان بینی و تنگی نفس خیلی‌ها به فکر خرید دستگاه بخور می‌افتند.شاید این سوال برای شما هم مطرح شده باشد که آيا دستگاه هاي بخور براي سلامتی مفيدند؟ آیا می‌توان از دستگاه بخور برای درمان استفاده کرد ؟ اصلا بخور دادن فایده‌ای هم دارد؟ براي پاسخ به اين سوال سعی کردم از مطالب مستندی که توسط  اساتید دانشگاههای علوم پزشکی  مطرح شده بود استفاده نمایم ،تا شاید جواب به این سوالات تسهیل شود .ابتدا به مطالبی پیرامون رطوبت هوا می پردازیم :
 
رطوبت هوا
 
رطوبت به ميزان بخار آب موجود در هوا گفته مي ‌شود . رطوبت نسبي داخل منزل اگر به ۴۵ درصد برسد کاملا ايده‌آل است، اما در صورتي که اين ميزان کمتر از ۳۰ درصد باشد، خيلي خشک محسوب مي ‌شود.از طرفی رطوبت نسبي هرگز نبايد از ۵۰ درصد تجاوز کند. برای اندازه گیری رطوبت داخل خانه می توان  سه قطعه قالب يخ کوچک را داخل يک ليوان قرار داد و به آن آب اضافه کرد. بعد از سه دقيقه اگر رطوبت روي سطح خارجي ليوان شکل نگرفت، يعني هواي داخل خانه خيلي خشک است و بايد مرطوب شود. اضافه کردن سه تا چهار ليتر آب در هوا، رطوبت نسبي يک خانه ي صد متري را با فرض ثابت بودن دما، از ۵ درصد به ۶۰ درصد افزايش مي‌ دهد.
 
اثرات مفید رطوبت هوا بر بیماریها ونظر متخصصین
 
 برای جلوگیری از انتشار ویروس‌ها و میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا خصوصا در فصولی که عمدتا در هوا گرد و غبار پراکنده است، به  اثرات مفید رطوبت هواتوجه می‌شود وزمانی که فرد نیاز به مرطوب کردن راه هوایی دارد یا دچار چسبندگی راه هوایی شده و یا در دفع خلط با مشکل مواجهه است استفاده از بخور، کمک‌کننده است.دکتر محمدرضا فدايي، فوق ‌تخصص بيماري ريه و عضو هيات علمي دانشگاه شيراز معتقد است:” استفاده از بخور بروز سرماخوردگي، حملات سردردهاي سينوسي، آلرژي، آسمو  بيماري ‌هاي تنفسي را کاهش می دهد و اگر از دستگاه هاي بخور به طور صحيح استفاده شوند، مي ‌توان از خشکي پوست بدن و پوشش مخاط بيني و گلوجلوگيري کرد ” . دکتر سید عباس صفوی ‌نائینی، متخصص گوش و حلق و بینی و استاد دانشگاه شهید بهشتی معتقد است :”دردرمان سینوزیت ، بخور گرم و مرطوب بسیار مفید است. وموجب می ‌شود ترشحات، نرم شده و از سینوس راحت ‌تر خارج شوند و علائم سینوزیت برطرف شود.” (هوای سرد و خشک موجب می‌ شود مژه‌های سینوس از کار بیفتند و نتوانند مواد داخل سینوس را تخلیه کنند و موجب سینوزیت شوند. با   بخور دادن این مژه‌ها دوباره فعال می‌ شوند.)همچنینبخور آب براي رفع خشكي پوست خوب است و فرد را شاداب‌تر مي‌كند به گفته دكتر غلامحسين غفارپور،متخصص پوست و مو و مدير گروه دانشگاه علوم پزشكي تهران  “خانواده‌هايي كه زمينه حساسيت و آلرژي دارند و در فصل‌هاي خاص سوزش، آبريزش ، يا خارش چشم و یا خارش پوست، كهير يا ديگر علامت‌هاي آلرژيك مانند علايم آسم دارند. مي‌توانند با استفاده از بخار آب، هواي مطبوع‌تري را در فصل سرد داشته باشند”.دکترحسین طباطبایی ،متخصص پوست ،استاد دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران معتقد است:”درمورد کودکانی که دچار اگزمای اتوپیک هستند، بهتر است از دستگاه های بخوردهنده ای که فضایاتاق خواب کودک را مرطوب می کند استفاده شود. به خصوص در مناطق خشک مانند تهران واستان های مرکزی کشور و افرادی که دچار پوست خشک یا بیماران اگزمایی ارثی هستند استفاده از دستگاه ‌هاي بُخور يا رطوبت ساز توصیه می شود .”از طرفی عوامل محیطی مانند دود سیگار  قرار گرفتن در معرض باد، استفاده طولاتی مدت از رایانه و پلک زدن مداوم در چند ثانیه، باعث خشکی چشم می شود، و کودکان و سالمندان بیش از سایر افراد دچار خشکی چشم می شوند. دکترجمشید آذر نژاد استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران معتقد است : “خشکی چشم شایع ترین بیماری چشمی است ، که سرما باعث تشدید آن  می شود و استفاده از دستگاه بخور برای پیشگیری از ابتلا به خشکی چشم مفید است.”

دستگاه ‌بخور و انواع آن
دستگاه ‌هاي بخور يا رطوبت ساز يکي از اين راه هاي افزايش رطوبت هوا هستند که دو نوع بُخور گرم و سرد دارند.

دستگاه بخور گرم ،فواید ،معایب
از دستگاه هاي بخور گرم معمولا در هواي سرد استفاده مي ‌‌شود .همچنین  احتمال رشد باکتري،‌ قارچ و کپک در مخزن اين نوع کم است .اگر تنها برای مرطوب شدن هوا از بخور استفاده می‌کنیم بهتر است از نوع گرم باشد، چون در تسکین گرفتگی بینی و عفونت‌های مجاری تنفسی و همچنین کاهش شدت و درد سرفه‌های خشک مفید است  و در عين حال امکان افزودن مواد ضد عفوني کننده گياهي(مثل اکاليپتوس) و خوشبو کننده در بسياري از آن ها وجود دارد. البته معايبي هم دارند. مثلا مصرف انرژي برق در آن ها بالاست و احتمال سوختگي با بخار داغ يا با آب داخل مخزن آنها وجود دارد.

دستگاه ‌ بخور سرد ،فواید ،معایب
بخورهای سرد  نسل جدید بخورهای گرم هستند و باعثمیشوند ذرات آب و بخار بیشتری وارد مجرای تنفسی شود.دستگاه هاي بخور سرد به سه گروه رطوبت ‌ساز پروانه ‌اي، رطوبت ساز اولتراسونيک و رطوبت‌ ساز تبخيري تقسيم مي‌ شوند.دستگاه های بخور سرد بوسیلهروشهای پیشرفته اولتراسوند این قابلیت را دارند که بتوانند بر خلاف بخور های گرمایجاد ذرات بسیارریز کنند.در نوعرطوبت سازهاي تبخيري در صورت افزايش رطوبت نسبي هوا، خروج بخار آب از دستگاه را کاهش یافته ودستگاه به طور خودکار عمل مي ‌کند. از بخور سرد معمولا در فصل تابستان استفاده مي‌ شود. دستگاه هاي بخور سرد کم صدا تر از نوع گرم هستند و مصرف انرژي برق در آن ها کمتر است و از آنجایی که بخار آنها سرد است ، خطر سوختگی (به‌ویژه برای خردسالان) ایجاد نمی‌کنند .اما معايبي نيز دارند، مثلا آب سرد محل مناسبي براي تکثير قارچ‌ ها و باکتري‌ هاست و  از آن جايي که در بخور سرد قطرات آب به هوا پراکنده مي‌ شوند، اين مواد زيان ‌آور   به همراه آب در فضاي اتاق منتشر مي ‌شوند . (البته رطوبت سازهاي تبخيري از اين قاعده مستثنا هستند) .از طرف ديگر در بخور سرد، مواد معدني موجود در آب در هوا پراکنده مي ‌شوند ومواد معدني موجود در آب به صورت گرد و غبار در محيط خانه پخش مي ‌شوند.
 
عوارض استفاده از دستگاه هاي بخور
افزايش رطوبت مي‌تواند تنفس كودكان وبزرگسالاني را كه مبتلا به آسم هستند را دچارمشکل کند.همچنین روشن بودن مداوم دستگاه بخور موجب رشد قارچ در آن و بروز آلرژی  می شود . دکترکوشانفر متخصص کودکان و استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی  در خصوص چگونگی استفاده صحیح از دستگاههای بخور معتقد است که ”  برای یک فضای بسته ۱۰۰ متری روشن بودن دستگاه برای مدت یک الی ۲ ساعت در شب‌ها کافی است و استفاده بیش از حد از این دستگاه باعث می‌شود هوای اتاق بیش از اندازه لازم مرطوب شده و در نتیجه رشد و نمو مایت‌ها و قارچ‌ها و همچنین بروز آلرژی‌های حساسیتی را در پی خواهد داشت.”  دكتر غلامحسين غفارپور،متخصص پوست و مو، مدير گروه دانشگاه علوم پزشكي تهران  معتقد است :”ازآنجا که استفاده از دستگاه‌هاي بخور سرد و بخور گرم در خانواده‌ها رايج شده است، بای توجه داشت  كه بخاري كه سرد باشد، لايه شاخي پوست را مي‌شكند ولي مختصر دماي آن در حد ۱۴ تا ۲۰ درجه مي‌تواند لطافت خاصي به پوست ببخشد.”

نکاتی در باره خرید دستگاه بخور

  • پیش از خرید دستگاه بخور باید تصمیم بگیرید که تمایل به خرید چه نوع دستگاه بخوری ‌دارید    و به چه منظور می‌خواهید این دستگاه را خریداری کنید؟ بخور گرم می‌خواهید یا بخور سرد؟ بنابراین مشورت با پزشک را فراموش نکنید. ا گر کودک، سالمند، بیمار مبتلا به آسم و آلرژی، بیماری ‌های تنفسیو قلبیدارید، حتما پیش از خرید دستگاه بخور، با یک پزشک متخصص مشورت کنید .چرا که میزان رطوبت تولیدی برای این افراد باید محاسبه شده و دقیق‌تر باشد.
  • دستگاه بخور را حتما از داروخانه‌های معتبر خریداری کنید و از استاندارد بودن آنها مطمئن شوید.
  • دستگاه بخور یک وسیله یک بار مصرف نیست و باید باید از مواد مناسب و مرغوب ساخته شده باشد. به جنس دستگاه دقت کنید. انواع مختلفی از این دستگاه ‌ها در بازار موجودند، اما بعضی از آن ها از پلاستیک‌ های نامرغوب ساخته شده‌اند و هنگام تولید بخار، بوی نامطبوعی ایجاد می‌ کنند.
  • گروهی از رطوبت سازها اتوماتیک و کم‌ مصرف ‌ترند و قابلیت تنظیم میزان بخار و مواد افزودنی را دارند. حتما پیش از خرید، مشخصات دستگاه و چگونگی به کار انداختن آن را از فروشنده بپرسید.
  • پیش از خرید، حتما دستگاه را امتحان کنید. بعضی از دستگاه‌ های بخور صدای زیادی از خود تولید می ‌کنند و آزاردهنده هستند
  • ظرفیت مخازن دستگاه‌ های بخور از ۳ لیتر تا ۵ لیتر متغیر است که با توجه به نیاز و مکان مورد نظر خود، می توانید یکی از آنها را بخرید.

نگهداری دستگاه‌ های بخور
   نگهداری دستگاه‌ های بخور از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.دستگاهي كه تميز نباشد، مي‌تواند مشكلاتي را براي سلامت شما ايجاد كند. مخازن و فيلتر كثيف اين دستگاه‌ها مي‌تواند مكاني مناسب براي رشد قارچ ها و باكتري‌ها باشد. اين‌گونه دستگاه‌هاي آلوده، بخصوص براي افرادي كه آسم و آلرژي دارند مشکل ساز خواهد شد.براي اين‌كه دستگاه را از هرگونه باكتري، قارچ و كپك حفظ كنيد، بهتر است به دستورالعمل نگهداري آن دقت داشته باشيد و بهتر است نكاتي زیر را در نظر بگيريد:

  • آب داخل مخزن را مرتب عوض كنيد.در صورت امكان هر روز آب داخل مخزن را خالي كرده وکل دستگاه را با آب و مواد پاک‌ کننده بشویید و  پس از خشك كردن، دوباره مقداري آب داخل آن بريزيد.
  • هر ۳ روز يكبار دستگاه را تميز كنيد. البته حتما دقت داشته باشيد قبل از تميز كردن، دستگاه را از برق بكشيد. سپس املاح و جرم آب را پاك كنيد.
  • در صورتي كه دستگاه فيلتر دارد، آن را هر چند وقت يكبار با فيلتري جديد جايگزين كنيد.
  • در بخور سرد، بايد مخزن را با آب مقطر یا آب جوشیده سرد شده پر کرد.
  • از مواد غیرمجاز در داخل مخزن آب دستگاه استفاده نکنید
  • هنگامي كه مي‌خواهيد دستگاه را براي مدتي كنار بگذاريد، آب آن را خالي و دستگاه را تميز كنيد. براي استفاده مجدد نيز ابتدا دستگاه را تميز كرده و سپس دوباره آن را به كار بريد.
  • دستگاه‌هاي قديمي را با مدلي جديدتر جايگزين كنيد

 
 
 
نکته پایانی
 
حفظ رطوبت محل زندگي به ‌خصوص در فصول سرد سال، يکي ازراه‌های حفظ سلامتی است و دستگاه ‌هاي  بخور تا حد زيادي به اين مسئله کمک ‌مي کنند، اما نبايد به‌ طور دايمي استفاده شوند ونباید رطوبت هواي اتاق  بيشتر از حد مجاز افزايش یابد. حتي به جاي اين دستگاه‌ها مي ‌توان بوسيله گذاشتن يک کتري آب روي شعله اجاق گاز، رطوبت خانه را تامين کرد.اگر شما هيچ زمينه آلرژيكي در خانواده به صورت ارثي نداريد، نيازي نيست هزينه خريد دستگاه بخور را به خودتان تحميل كنيد. در قديم در فصل سرد خانم‌ها با قرار دادن يك كتري يا ظرف آب روی بخاری یا اجاق  هواي خانه‌هايشان را از خشكي درميآوردند و به آن لطافت مي‌دادند. هم تنفس راحت‌ بود و هم پوست مرطوب مي‌ماند (البته بچه ها هم در خطر سوختگی قرارمی گرفتند) و امروزه دستگاه‌هاي بخور جاي آن را گرفته است. استفاده از بخور مانعي ندارد اما به مصرف‌كنندگاني كه تصور مي‌كنند بخور معجزه  می کند توصيه ميکنم منتظر چنين معجزه اي نباشند.
سلامت وکامروا باشید. 

منبع مطلب

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

eyd-fetr10%